[ ناتوانى شريكان خدا از آفرينش ] ظواهر آيات قرآن كريم دلالت دارد كه مشركان مكه ، بلكه همهء گذشتگان اهل شرك ، منكر الوهيت خداوند و خالقيت اشيا نبودند و بت‌ها و غير آنها را شريك در الوهيت و آفرينش اجزاى عالم هستى نمىدانستند ، بلكه آنها بت و غير بت را شريك در ربوبيت و تدبير و تربيت مىدانستند با اختلاف عقايدى كه داشتند و خداوند پس از اثبات آن كه خلق آسمان‌ها و زمين و تدبير آنها از آنِ خداست ، در اين آيه به پيامبر اسلام دستور مىدهد كه پرسش‌هايى را متوجه مشركان كند و برخى را هم خود جواب دهد . معناى آيه : اى پيامبر ، به مشركان بگو : چه كسى ربّ آسمان‌ها و زمين است ، يعنى تدبير و تربيت آنها را بر عهده دارد ؟ سپس خود بگو : خداوند . اشاره به اين كه اين پرسش را جز اين پاسخى نيست و اگر آنها ساكت‌اند به خاطر تعصب و عناد است . سپس بگو ، يعنى به عنوان انكار و استبعاد عقلى : آيا شما به جز خداوند و به جاى او اوليا و سرپرستانى براى تدبير و تربيت امورتان اتخاذ كرده‌ايد كه نسبت به خودشان مالك سود و زيانى نيستند ؟ ! يعنى چه رسد به ادارهء امور يا جهان هستى . و اين دو سؤال تتمهء براهين عدم شريك در ربوبيت است . و نيز بگو : آيا كور و نابينا و بصير و بينا يكسان‌اند ؟ اشاره به اين كه در مقايسه ميان مشركان و مؤمنان ، اهل شرك به خاطر انكار براهين و بيّنات الهى نابينايند ، و مؤمنان به واسطهء توجه به آيات تشريعى و تكوينى بينايند . و نيز آيا ظلمت‌ها و تاريكىها با نور يكسان‌اند ؟ اشاره به اين كه جهل و عناد و نادانى و اعتقاد به ربوبيت جماد و قداست آن ، همه ظلمت است كه مشركان را فرا گرفته ، و اعتقاد به مبدأ اعلى و ربوبيت و صفات جمال و جلال او نور است كه مؤمنان دارند . و اين دو سؤال مربوط به مقايسهء ميان مشرك و مؤمن و شرك و ايمان است . و اى پيامبر ، آيا آنها براى خداوند شريكانى قرار داده‌اند كه آنها نيز در اين جهان همانند آفريده‌هاى خدا ، مخلوقات و آفريده‌هايى را آفريده‌اند كه در نتيجه انبوه مخلوقات متراكم در صفحهء وجود بر آنها مشتبه شده است ؟ يعنى به خاطر اين امر آنها طبق دليل انّى به سوى شركا رفته‌اند ؟ !